Απο την Δρ. Μαρούλα Κανταράκη
Σε μια χώρα που κατατάσσεται στην προτελευταία θέση της εργασιακής ικανοποίησης, σκιαγραφώντας μια αρνητική κουλτούρα στην ποιότητα της ηγεσίας, λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης και αδιαφορίας της εργοδοτικής πλευράς… [1]
Σε μια χώρα που καταγράφονται διακρίσεις, αναξιοκρατία, τοξικότητα, μη δυνατότητα υβριδικής εργασίας και έλλειψη αναγνώρισης των εργαζομένων … σύμφωνα με έρευνα στο εργατικό δυναμικό …[2]
Σε μια χώρα που «…παρουσιάζει από τις χειρότερες επιδόσεις σε βασικούς δείκτες που επηρεάζουν την απόδοση, την καινοτομία και τη διατήρηση των εργαζομένων… μεταξύ των τελευταίων στην Ευρώπη, … 18η θέση στην εργασιακή ικανοποίηση… 16η θέση στην ψυχολογική ασφάλεια… 17η θέση στην ποιότητα ηγεσίας… 14η θέση στη διατήρηση εργαζομένων …»[3]
Σε μια χώρα που παρατηρείται έντονη στερεοτυπική αντιμετώπιση των γυναικών τόσο στην αμειβόμενη εργασία, όσο και στην προσωπική ζωή, όταν η φροντίδα στο σπίτι ταυτίζεται με τις γυναίκες «…Καθώς οι γυναίκες αναλαμβάνουν, σύμφωνα με τα κυρίαρχα στερεότυπα, το κύριο βάρος της φροντίδας των παιδιών και των ηλικιωμένων, συχνά αναγκάζονται να … αμείβονται λιγότερο από τους άντρες για την ίδια εργασία (μισθολογικό χάσμα)… Κατά αυτόν τον τρόπο, για ένα μεγάλο ποσοστό εργαζόμενων γυναικών «… δυσχεραίνει η ανάπτυξη της καριέρας τους, απειλείται η οικονομική ανεξαρτησία και η σύνταξή τους και υπονομεύεται η ποιότητα ζωής, ο ελεύθερος χρόνος και η δυνατότητα επιλογών τους.» Για αυτό θεωρείται απαραίτητο να χαράσσονται στρατηγικές και μέτρα συμφιλίωσης για κάθε εργαζόμενο άτομο μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής/ιδιωτικής ζωής «…ισορροπίας εργασίας και ζωής …» [4]
Σε μια χώρα με αυτή την καταγεγραμμένη εργασιακή πραγματικότητα …
Εμφανίζεται ένας Εργατικός Νόμος δεκατριών ωρών εργασίας (!) «…στον ίδιο εργοδότη, με υπερωριακή αμοιβή…» [5]
Ένας Νόμος, απέναντι σε κάθε σύγχρονη απαίτηση για βελτίωση των εργασιακών συνθηκών των γυναικών (αλλά και των ανδρών) εργαζομένων και αντιμέτωπος ακόμα και με τα ιστορικά κατοχυρωμένα δικαιώματα στην εργασία του 19ου αιώνα, όταν:
- Οι κλωστοϋφαντουργίνες το 1857, στη Νέα Υόρκη διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας, με λιγότερες ώρες και ισότιμα δικαιώματα για τις γυναίκες …[6]
- Τα εργατικά συνδικάτα το 1886, στο Σικάγο διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας, με «οκτώ ώρες δουλειά, οκτώ ώρες ξεκούραση, οκτώ ώρες ελεύθερος χρόνος» («eight hours for work, eight hours for rest, eight hours for what we will»)[7]…
- … Η Ελλάδα, το 2025: (Versus 19ου αιώνα) νομοθετεί 13 ώρες εργασίας
Μας διαβεβαιώνουν πως πρόκειται για ένα Νόμο που … «Δεν είναι υποχρεωτικός … μόνο για όσες και όσους εργάζονται ήδη σε αυτό το πλαίσιο στον ίδιο εργοδότη»…
Προσπερνούν, ωστόσο, το γεγονός ότι οι σχέσεις, μεταξύ εργαζομένων και εργοδοσίας, ανεξάρτητα για το αν πρόκειται για το ίδιο ή διαφορετικό εργασιακό πλαίσιο, είναι a priori άνισες και ετεροβαρείς. Και επομένως, δεν μπορεί, να υπάρξει πραγματική «συναίνεση», σε αυτές τις ήδη άνισες κοινωνικές σχέσεις και συνθήκες.
Εν τω μεταξύ, σε άλλες χώρες:
Η ευημερία των εργαζομένων αποτελεί προτεραιότητα, θεσπίζοντας λιγότερες ώρες εργασίας και καλύτερες αποδοχές σε ποιοτικά περιβάλλοντα δουλειάς.
- «…σύμφωνα με την Eurostat, οι Ολλανδοί ηλικίας 20–64 ετών εργάζονται κατά μέσο όρο μόλις 32,1 ώρες την εβδομάδα – το χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. … Οι γυναίκες έχουν επίσης υψηλά ποσοστά συμμετοχής στην εργασία, ενώ η καθυστερημένη συνταξιοδότηση φαίνεται να σχετίζεται με το πιο ισορροπημένο και βιώσιμο μοντέλο απασχόλησης…» [8]
- «Νέα παγκόσμια μελέτη από το Boston College, με επικεφαλής τους ερευνητές Wen Fan και Juliet Schor, ενισχύει την άποψη ότι η τετραήμερη εργασία με πλήρεις αποδοχές μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ψυχική και σωματική υγεία των εργαζομένων».[9]
- «Η 4ήμερη εργασία κάνει τους εργαζόμενους πιο χαρούμενους και παραγωγικούς. Μελέτη δείχνει ότι η 4ήμερη εργασία κάνει τους εργαζόμενους πιο χαρούμενους, υγιείς και παραγωγικούς».[10]
- «Οι 10 χώρες «παράδεισοι» όπου οι εργαζόμενοι ευημερούν – Και η Ελλάδα που απέχει πολύ. Έκθεση της Gallup αναφέρει ότι όσοι ευημερούν αναφέρουν σημαντικά λιγότερα προβλήματα υγείας και λιγότερη ανησυχία, άγχος, θλίψη, μοναξιά, κατάθλιψη και θυμό»[11].
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat[12], καταγράφονται 39,8 ώρες εργασίας για το 2024 και ακολουθούν η Βουλγαρία (39,0) η Πολωνία (38,9) και η Ρουμανία.
Μας διαβεβαιώνουν, επίσης, πως στο συγκεκριμένο Νόμο δεν διαταράσσεται η ισορροπία και εναρμόνιση οικογενειακής – επαγγελματικής ζωής των εργαζομένων (κυρίως γονέων).
Πού θα «χωρέσουν», όμως, οι εργατοώρες του 13ωρου, στο 24ωρο, σε μια ήδη διαταραγμένη, από το πενθήμερο 8ωρο, «ισορροπία»;
Πώς θα εξισορροπηθεί φροντίδα και «προσωπική ζωή»; Πώς θα βρεθεί χρόνος για ξεκούραση, ύπνο και χαλάρωση; Κυρίως για τις γυναίκες που επιβαρύνονται πολύ περισσότερο ως «φροντίστριες» της οικογένειας, [13] αλλά και για τους (λιγότερους σε αριθμό) άντρες – φροντιστές;
Και πώς θα «χωρέσει» στο 24ωρο η «προσωπική ζωή» και η φροντίδα μιας / ενός μονογονέα με το 13ωρο εργασίας;
Σε άλλες χώρες, καταβάλλονται πραγματικές προσπάθειες προς την κατεύθυνση της ίσης κατανομής χρόνου φροντίδας μεταξύ πατέρων και μητέρων, δημιουργούνται αντίστοιχες υπηρεσίες φροντίδας, θεσμικό πλαίσιο, δομές και υποδομές για παιδιά, ηλικιωμένα άτομα, ΑμΕΑ κλπ. Οι προσπάθειες αυτές πραγματοποιούνται, αφενός, μέσω συνδυασμού νόμων και πολιτικών, αφετέρου, μέσω της ευαισθητοποίησης της κοινωνίας, ως προς τα έμφυλα στερεότυπα για την ανάληψη φροντίδας και από άντρες, αλλά και την προώθηση της επαγγελματικής ανέλιξης και των γυναικών.
Αν υπάρχει ενδιαφέρον για την ευημερία των εργαζομένων, τότε πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η δική τους φωνή και να προτείνονται διατάξεις ποιοτικής βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, σε συνεννόηση μαζί τους και όχι ερήμην τους. [14]
Αν υπάρχει ενδιαφέρον για τις γυναίκες εργαζόμενες, τότε πρέπει να εξασφαλίζεται η χωρίς προβλήματα δυνατότητα ανέλιξής τους στον επαγγελματικό τους χώρο, καθώς και η δυνατότητα εξισορρόπησης φροντίδας της οικογένειας και επαγγελματικής σταδιοδρομίας ή/ και προσωπικής ζωής όλων, ανδρών και γυναικών -και όχι μόνο γυναικών. Υπερβαίνοντας, έτσι, κάθε αρνητική κατάσταση στο χώρο εργασίας[15], για όλες και όλους και κάθε στερεοτυπική έμφυλη διάκριση, στις συνθήκες και στις σχέσεις ζωής, γενικότερα.
Επειδή οι εργαζόμενες και οι εργαζόμενοι δεν χρειάζονται νόμους για περισσότερο επιβαρυντικές συνθήκες εργασίας. Χρειάζονται ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, ζωής και ευημερίας.[16]
[1] europeanworkforcestudy.com
[2] Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2024, μέσω διαδικτύου, από την «Εuropean Workforce Study 2025» σε 19 ευρωπαϊκές χώρες (17 κράτη-μέλη της ΕΕ, τη Νορβηγία και τη Βρετανία) σε δείγμα σχεδόν 25.000 εργαζομένων (από την Ελλάδα συμμετείχαν περίπου 1500 εργαζόμενοι) και αφορούσε θέματα ποιότητας του εργασιακού περιβάλλοντος. in.gr/2025/03/17
[5] Νόμος 5239/2025 – ΦΕΚ 178/Α/17-10-2025 e-nomothesia.gr
[6] Βλ. ενδεικτικά alfavita.gr Η 8 Μαρτίου καθιερώθηκε ως η παγκόσμια ημέρα των αγώνων για τα δικαιώματα των γυναικών
[7]Βλ. ενδεικτικά
kathimerini.gr Η Πρωτομαγιά καθιερώθηκε ως παγκόσμια ημέρα των εργατικών αγώνων
[8] Η εφαρμογή της τετραήμερης εργασίας είναι ένα μοντέλο που έχει ήδη εισαχθεί ή δοκιμαστεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Βλ. μεταξύ άλλων:
[9] Βλ., επίσης:
[14] Βλ. taxheaven.gr «ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΣΕΕ, Επιστολή της ΓΣΕΕ στην Υπουργό Εργασίας Ν. Κεραμέως για το Εργασιακό Νομοσχέδιο, H ΓΣΕΕ με δεδομένη τη θέση της για απόσυρση από το Eεργασιακό Νομοσχέδιο όλων των άρθρων που περιέχουν διατάξεις που σχετίζονται με τη διάρκεια και την οργάνωση του χρόνου εργασίας» 30/9/25
[15] Βλ. μεταξύ άλλων, «Θεματικό Ενημερωτικό Δελτίο Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, Οι Γυναίκες στην Αγορά Εργασίας», όπου αναφέρονται τα οικονομικά αντικίνητρα για τη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία στο commission.europa.eu
[16] Βλ. έρευνα που δημοσιεύτηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, ot.gr/2025/12/14
