Από την Ευαγγελία Χαϊδεμενάκου* και την Άννα Περαμερίτη**
Το Υπουργείο Εργασίας έχει δημοσιεύσει μια σειρά ερωτήσεων – απαντήσεων σχετικά με το νέο εργασιακό νομοσχέδιο Ν.5239/2025
Παρακάτω παρουσιάζουμε τα βασικά σημεία των επίσημων ανακοινώσεων, μαζί με ορισμένες κρίσιμες επισημάνσεις που αξίζει να γνωρίζουν οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες.
- Με το νέο νομοσχέδιο καταργείται το 8ωρο και καθιερώνεται ημερήσια απασχόληση 13 ωρών ;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ
Όχι. Το οκτάωρο ημερήσιας απασχόλησης είναι κεκτημένο και παραμένει σε απόλυτη ισχύ. Σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, έτσι και στη δική μας, υπάρχει η δυνατότητα για υπερωριακή απασχόληση μετά από συμφωνία εργαζομένου και επιχείρησης και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Σήμερα, ένας εργαζόμενος έχει τη δυνατότητα να εργάζεται κατ’ εξαίρεση έως 13 ώρες ημερησίως σε δύο ή περισσότερους εργοδότες. Με το νομοσχέδιο, η δυνατότητα 13ωρης απασχόλησης επεκτείνεται και σε εργαζόμενους που απασχολούνται σε έναν εργοδότη, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται πιστά τα όρια ανάπαυσης και μέγιστου ορίου εβδομαδιαίων ωρών εργασίας καθώς και η καταβολή των νόμιμων προσαυξήσεων από υπερωρίες (συν 40%). Μάλιστα, με τη νέα ρύθμιση ο εργαζόμενος ευνοείται μισθολογικά. Παράδειγμα: εργαζόμενος ο οποίος απασχολείται σε δύο εργοδότες και αμείβεται με 8 ευρώ την ώρα εφόσον απασχοληθεί 13 ώρες σε δύο εργοδότες, θα αμειφθεί με ημερομίσθιο ύψους 104 ευρώ. Εάν απασχοληθεί τις αντίστοιχες ώρες σε έναν και μόνο εργοδότη, θα λάβει 119 ευρώ.
ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ
Για πρώτη φορά με το άρθρο 9 του Ν. 5053/2023 επιτρέπεται η απασχόληση σε πάνω από έναν εργοδότη. Μέχρι τότε ίσχυε ο περιορισμός του άρθρου 16 παρ. 3 του Π.Δ. 27/4.07.1932.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η ασφάλιση στον ΕΦΚΑ περιορίζεται σε έως τρεις εργοδότες ημερησίως.
Οι βασικοί περιορισμοί είναι:
- Άρθρο 166 ΠΔ 80/2022: Υποχρεωτική εβδομαδιαία ανάπαυση 24 ωρών + 11ωρη ημερήσια ανάπαυση.
- Μέγιστο πλήθος ημερήσιας απασχόλησης: 13 ώρες.
- Άρθρο 167 ΠΔ 80/2022: Ανώτατο όριο εργασίας 48 ώρες εβδομαδιαίως για διάστημα άνω των 4 μηνών.
Έτσι, η μέγιστη απασχόληση δεν μπορεί να υπερβαίνει 9,5 ώρες ημερησίως σε 5ήμερη απασχόληση, για περίοδο μεγαλύτερη των 4 μηνών.
- Μπορεί να υποχρεώσει ο εργοδότης έναν εργαζόμενο να εργαστεί 13 ώρες ημερησίως;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ
Όχι. Το να εργαστεί ο εργαζόμενος σε υπερωριακή απασχόληση (δηλ. την 10η έως την 13η ώρα σε μία ημέρα) απαιτεί την συναίνεσή του.
ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ
Θα πρέπει εδώ να λάβουμε υπόψη και τον περιορισμό για την νυχτερινή εργασία ,
Άρθρο 176. ΠΔ 62/2025
- Ο κανονικός χρόνος εργασίας των εργαζομένων τη νύχτα δεν πρέπει να υπερβαίνει κατά μέσο όρο τις οκτώ (8) ώρες ανά εικοσιτετράωρο σε περίοδο μίας εβδομάδας. Μπορεί να ορίζεται διαφορετική από την παραπάνω περίοδο αναφοράς με συλλογικές συμβάσεις εργασίας που συνάπτονται σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Εάν η ελάχιστη περίοδος εικοσιτετράωρης εβδομαδιαίας ανάπαυσης που απαιτείται από το άρθρο 173 εμπίπτει σε αυτή την περίοδο αναφοράς, δεν λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του μέσου όρου.
- Οι εργαζόμενοι τη νύχτα, όταν η εργασία την οποία εκτελούν ενέχει ιδιαίτερους κινδύνους ή σημαντική σωματική ή πνευματική ένταση, δεν πρέπει να εργάζονται περισσότερο από οκτώ (8) ώρες κατά τη διάρκεια εικοσιτετράωρης περιόδου στην οποία πραγματοποιούν νυκτερινή εργασία. Η εργασία που ενέχει ιδιαίτερους κινδύνους ή σημαντική σωματική ή πνευματική ένταση, εφόσον δεν ορίζεται από την κείμενη νομοθεσία ή από συλλογικές συμβάσεις εργασίας, καθορίζεται στο επίπεδο της επιχείρησης, μετά από διαβούλευση μεταξύ του εργοδότη και των εκπροσώπων των εργαζομένων (Τμήμα Ι του Μέρους Α’ του Δευτέρου Βιβλίου) ή των εκπροσώπων τους για θέματα υγιεινής και ασφάλειας, με την γραπτή εκτίμηση κινδύνου (άρθρο 534 παρ.1), στην οποία θα πρέπει να εκτιμώνται και οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη νυκτερινή εργασία
- Μπορεί ο εργοδότης να αρνηθεί να καταβάλλει υπερωρίες, εφόσον ο εργαζόμενος απασχοληθεί πέραν του προβλεπόμενου ωραρίου του;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ
Όχι, δεν μπορεί. Όποιος εργάζεται υπερωριακά δικαιούται αμοιβή ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 40%. Αυτό διασφαλίζεται και από την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, καθώς αν δεν δηλωθεί η υπερωρία, η επιπλέον ώρα απασχόλησης θεωρείται παράνομη και οφείλεται προσαύξηση 120%.
- Μπορεί ένας εργαζόμενος να απασχολείται 13 ώρες ημερησίως όλο το χρόνο;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ
Όχι, ο ανώτατος χρόνος εργασίας είναι 48 ώρες εβδομαδιαίως σε περίοδο αναφοράς 4 μηνών, και το ανώτατο όριο υπερωριακής απασχόλησης οι 150 ώρες ετησίως. Συνεπώς, ένας εργαζόμενος μπορεί να εργαστεί 13 ώρες ημερησίως έως συνολικά 37,5 ημέρες τον χρόνο.
- Εργάζομαι σε καθεστώς εκ περιτροπής εργασίας, 4 ημέρες την εβδομάδα. Γιατί δεν μπορώ να απασχοληθώ υπερωριακά, εφόσον το επιθυμώ;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ
Με τη νέα ρύθμιση οι εκ περιτροπής απασχολούμενοι θα έχουν δικαίωμα να εργαστούν επιπλέον του οκταώρου τους, λαμβάνοντας την αντίστοιχη προσαύξηση 40% για κάθε ώρα υπερωριακής απασχόλησης, εφόσον το επιθυμούν. Για παράδειγμα, κάποιος που δουλεύει σε εστιατόριο το οποίο λειτουργεί Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, θα μπορεί να συμπληρώνει το εισόδημά του και με υπερωριακή απασχόληση εφόσον το επιθυμεί.
ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ
Η εκ περιτροπής απασχόληση είναι μία ειδική μορφή μερικής απασχόλησης. Μέχρι σήμερα η απασχόληση πέραν του 8ώρου στους μερικώς απασχολούμενους δεν ειναι επιτρεπτή σύμφωνα με το άρθρο 57 του Ν.4808/2021 , . Οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης χρήζουν ιδιαίτερη προστασία σε σχέση με τους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης. Η αμοιβή για κάθε επιπλέον ώρα του συμβατικού ωραρίου του μερικώς απασχολούμενου και έως τις 8 ώρες ημερησίως αμείβεται με ένα ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 12% με την αμοιβή για κάθε επιπλέον ώρα να έχει στο σύνολό της ασφαλιστικές εισφορές. Με την νέα διάταξη θα πρέπει να περιμένουμε αν οι υπερωρίες των εκ περιτροπής απασχολούμενων θα απαλλάσσονται από τις ασφαλιστικές εισφορές με την έννοια του άρθρου 41 του ν. 5184/2025 (ΦΕΚ 34/Α’/6-3-25. Μπορούμε να περιμένουμε επομένως με κάποια από τις επόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις η δυνατότητα υπερωρίας να επεκταθεί σε όλους τους εργαζομένου μερικής απασχόλησης με οποιαδήποτε κατανομή ωρών ημερήσιας απασχόλησης)
- Με την πρόσφατη απαλλαγή των προσαυξήσεων από ασφαλιστικές εισφορές σε υπερεργασία, υπερωρίες, νυκτερινά και αργίες την οποία επεκτείνετε και σε προσαυξήσεις που προβλέπονται από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας καθώς και σε προσαυξήσεις που χορηγούνται οικειοθελώς από τον εργοδότη δεν τίθενται σε κίνδυνο τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων και ως εκ τούτου και η επάρκεια του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας;
Όπως αποδεικνύεται από τα στοιχεία, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Τον Απρίλιο, τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων αυξήθηκαν κατά 48% σε ένα μήνα, γιατί πολύ περισσότερες επιχειρήσεις δήλωσαν υπερωριακή και νυχτερινή απασχόληση, αργίες και υπερεργασία. Αντίστοιχα, οι αποδοχές των εργαζομένων από υπερωρία αυξήθηκαν κατά 62%. Και αυτό είναι αποτέλεσμα της μείωσης του κόστους των εισφορών.
ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ
Οι συνέπειες της απαλλαγής προσαυξήσεων από ασφαλιστικές εισφορές στις συντάξιμες αποδοχές
Ένα σημείο που δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς από κανέναν φορέα είναι ότι, με τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, πράγματι μειώνεται το συνολικό κόστος μισθοδοσίας για τον εργοδότη και αυξάνονται οι καθαρές αποδοχές του εργαζόμενου. Ωστόσο, η θετική αυτή μεταβολή έχει και μία λιγότερο εμφανή συνέπεια: οι αποδοχές που δεν υπόκεινται σε εισφορές δεν υπολογίζονται ως συντάξιμες.
Οι ασφαλιστικές εισφορές διακρίνονται σε εισφορές εργαζομένου και εισφορές εργοδότη. Με τη απαλλαγή των εισφορών, το μέρος που αναλογεί στον εργαζόμενο μεταφέρεται στα καθαρά προ φόρου, μοιράζεται αυξάνοντας το πληρωτέο ποσό αλλά και το ποσό φόρου που προκύπτει. Το μέρος των εισφορών του εργοδότη, αντίθετα, παύει να καταβάλλεται και συνεπώς δεν συμβάλλει πλέον στη δημιουργία συντάξιμων δικαιωμάτων.
Αν δούμε σωρευτικά το αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου, η μη ασφάλιση αυτών των ποσών σημαίνει ότι στο τέλος του ασφαλιστικού βίου του εργαζομένου θα έχει εξαιρεθεί ένα σημαντικό μέρος αποδοχών από τον υπολογισμό της σύνταξής του. Έτσι, ενώ βραχυπρόθεσμα ο εργαζόμενος ωφελείται με αυξημένες καθαρές αποδοχές, μακροπρόθεσμα ενδέχεται να υποστεί απώλεια στη μελλοντική του σύνταξη ,σύμφωνα με το άρθρου 28 του ν. 4387/2016
Επιπλέον, η ρύθμιση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τον ισχυρισμό περί “βελτίωσης” της παραμονής στον ίδιο εργοδότη. Αντί να ενισχύει τη σταθερότητα της απασχόλησης, δημιουργεί αντικίνητρα, καθώς ο εργαζόμενος που επιλέγει να μείνει σε έναν εργοδότη χωρίς αλλαγές ή παράλληλη απασχόληση, στερείται πιθανών πρόσθετων ασφαλιστικών και εργασιακών δικαιωμάτων.
