Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ και Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη: δύο γυναίκες, δύο επιτυχημένες διαδρομές στους βαθιά ανδροκρατούμενους χώρους της επιστήμης και της πολιτικής

Οι δύο αυτές γυναίκες, που «έφυγαν» σχεδόν ταυτόχρονα, η μία μετά την άλλη, έσπασαν τα έμφυλα στερεότυπα και τη «γυάλινη οροφή» της εποχής τους σε ακαδημαϊκούς και πολιτικούς θεσμούς, αναλαμβάνοντας ανώτατες θέσεις στους τομείς της επιστήμης και της πολιτικής.

Η μία, ξεκινώντας από μια προσφυγική μικρασιατική οικογένεια, έφτασε στην κορυφή της πανεπιστημιακής ιεραρχίας χάρη στο επιστημονικό της κύρος, την έρευνα και τη διδασκαλία της για το Βυζάντιο: καθηγήτρια στη Σορβόννη, πρώτη γυναίκα Πρόεδρος Τμήματος, πρώτη γυναίκα Πρύτανης στην ιστορία του Πανεπιστημίου και πρώτη γυναίκα καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού.

Η άλλη, προερχόμενη από αστική οικογένεια και με σπουδές στη Νομική, έγινε καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, καθώς και πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων.

Με την παρουσία τους στους ανδροκρατούμενους χώρους της επιστήμης και της πολιτικής αποτέλεσαν πρότυπο για τις νεότερες γενιές. Αμφισβήτησαν στην πράξη, εδώ και δεκαετίες, τις έμφυλες προκαταλήψεις και τα στερεότυπα σχετικά με τις ικανότητες των γυναικών να αναλαμβάνουν ηγετικές θέσεις — προκαταλήψεις που εξακολουθούν να υφίστανται μέχρι σήμερα, με ορατό αποτέλεσμα τον μικρό αριθμό γυναικών ηγέτιδων στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Το φεμινιστικό/γυναικείο κίνημα, το οποίο θέτει υπό αμφισβήτηση τα πατριαρχικά πρότυπα και στοχεύει τόσο στην ανατροπή τους όσο και στην ισότιμη εκπροσώπηση γυναικών και ανδρών σε θέσεις ηγεσίας, αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη δυναμική σχέση των προσωπικοτήτων των γυναικών με τις ιστορικά εξελισσόμενες πολιτικές και κοινωνικές δομές, προκειμένου να αναδιαμορφωθεί η έννοια της ηγεσίας και να μετασχηματιστεί ο τρόπος άσκησής της.

Με την έννοια αυτή, οι γυναίκες σε ηγετικές θέσεις οφείλουν να αντιμετωπίζουν τα σεξιστικά στερεότυπα που αναφύονται στην καθημερινότητά τους και σε κάθε τους βήμα, σε έναν ακόμη για πολλές «απαγορευμένο» ανδροκρατούμενο χώρο, να αναγνωρίζουν τα πολλαπλά επίπεδα διακρίσεων (φύλο, τάξη, φυλή, ηλικία, σεξουαλικό προσανατολισμό κ.λπ.) και να προωθούν μη καταπιεστικές και περισσότερο συμπεριληπτικές σχέσεις.

Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ και η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη ανέτρεψαν τα σεξιστικά στερεότυπα στην πράξη, μέσα από την ηγεσία τους και τη διαδρομή ζωής που καθεμία επέλεξε.