Femina Focus
13 Μαρτίου 2024

Ημερολόγιο

Δευ
Τρι
Τετ
Πεμ
Παρ
Σατ
Κυρ
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
 
 
 
 
 
 
 

«8 Μάρτη 1857 έως 2024: Ισότιμη πραγματικότητα ή συνεχιζόμενες προκλήσεις για τις γυναίκες στην αγορά εργασίας;»

Τα έμφυλα στερεότυπα, είναι διάχυτα και στον εργασιακό χώρο, θέτοντας τις γυναίκες σε μειονεκτική θέση και αφήνοντάς τες εκτεθειμένες σε άνιση μεταχείριση και κακοποιητικές συμπεριφορές.

Σε αυτό το πλαίσιο, η προστασία της μητρότητας και η απαγόρευση της σεξουαλικής παρενόχλησης αποτελούν θεμελιώδη ζητήματα σε άμεση σχέση με τα γυναικεία δικαιώματα.

 

Τα νομικά δικαιώματα των εργαζομένων γυναικών: 

Η προστασία της εργαζόμενης εγκύου

Τα έμφυλα ζητήματα, όπως ο έμφυλος επαγγελματικός διαχωρισμός, δεν είναι ξέχωρα από την έμφυλη βία, τη σεξουαλική ή άλλη μορφή παρενόχλησης στην εργασία που υφίστανται, κυρίως, οι γυναίκες.

Οι προσεγγίσεις των κοινωνικών επιστημών και των φεμινιστικών αντιλήψεων βοήθησαν όχι μόνο στην εννοιολόγηση και την καταγραφή αυτών των συμπεριφορών, αλλά και στη λήψη θεσμικών μέτρων για την αντιμετώπισή τους.

 

Η έννοια των διακρίσεων

Το νομικό μας πλαίσιο διέπεται από την Αρχή της ίσης μεταχείρισης και την απαγόρευση των διακρίσεων, αρχές που εφαρμόζονται και στην εργασία, για όλα τα πρόσωπα, ανεξαρτήτως φυλής, χρώματος, εθνικής, ή, εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκευτικών, ή, άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας, ή, χρόνιας πάθησης, ηλικίας, οικογενειακής, ή, κοινωνικής κατάστασης, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας, ή, χαρακτηριστικών φύλου.

Οι διακρίσεις που συναντώνται στον εργασιακό χώρο είναι δύο ειδών:

Η άμεση διάκριση, που σε μεγάλο βαθμό έχει περιορισθεί, λόγω του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου. Αποτελεί τη λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση ενός ατόμου λόγω φύλου, φυλής, πεποιθήσεων, αναπηρίας ή ηλικίας σε σύγκριση με ένα άλλο άτομο, που βρίσκεται σε ανάλογη κατάσταση.

Άμεση διάκριση συνιστά, για παράδειγμα  η απόλυση εγκύου εργαζομένης, ή, η μη πρόσληψη μιας μονογονέα μητέρας, λόγω της οικογενειακής της κατάστασης.

Η έμμεση διάκριση, που είναι περισσότερο δυσδιάκριτη, αφορά μία, εκ πρώτης όψεως ουδέτερη διάταξη, η οποία, ωστόσο, επηρεάζει, δυσμενώς ορισμένες κοινωνικές κατηγορίες.

Παραδείγματα έμμεσης διάκρισης συνιστούν η παρενόχληση, οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών στην ιεραρχία των εργασιακών χώρων, των επαγγελμάτων και της πολιτικής.

 

Διακρίσεις λόγω Φύλου

Απαγορεύεται κάθε μορφής διάκριση, λόγω φύλου, σε συνδυασμό, ιδίως, με την οικογενειακή κατάσταση.

Εφαρμόζεται η Αρχή των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, σε θέματα εργασίας και απασχόλησης. Ειδικότερα, απαγορεύεται κάθε μορφή άμεσης ή έμμεσης διάκρισης, λόγω φύλου, ή, λόγω οικογενειακής κατάστασης, καθώς και κάθε αναφορά στο φύλο, την οικογενειακή κατάσταση, ή η χρήση κριτηρίων και στοιχείων που καταλήγουν σε άμεση ή έμμεση διάκριση, με βάση το φύλο, στις δημοσιεύσεις, αγγελίες, διαφημίσεις, προκηρύξεις, εγκυκλίους, που αφορούν την επιλογή προσώπων για την κάλυψη κενών εργασιακών θέσεων.

Έτσι, για παράδειγμα, απαγορεύεται η δημοσίευση αγγελίας, όπου αναφέρεται ότι δεκτοί για τη θέση εργασίας θα είναι μόνο υποψήφιοι άντρες εργαζόμενοι.

 

Η παραβίαση της απαγόρευσης των διακρίσεων, λόγω φύλου, συνιστά παράβαση του εργατικού δικαίου και επιβάλλονται κυρώσεις.

 Το θύμα μπορεί να προσφύγει στα Αστικά Δικαστήρια, ζητώντας αποζημίωση τόσο για την ζημία (απώλεια εργασίας κτλ.) όσο και για την ηθική βλάβη (προσβολή της προσωπικότητας), που υπέστη. 

Ως φορείς παρακολούθησης της εφαρμογής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών ορίζονται ο Συνήγορος του Πολίτη και οι κατά τόπο Επιθεωρήσεις Εργασίας.

 

Προστασία της μητρότητας

Ο Νόμος προστατεύει την εγκυμονούσα και νέα μητέρα, απαγορεύοντας την απόλυσή της τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όσο και για περίοδο δεκαοκτώ μηνών μετά τον τοκετό.

Ομοίως, προστατεύεται και ο εργαζόμενος πατέρας, καθώς απαγορεύεται να απολυθεί για χρονικό διάστημα έξι μηνών μετά τον τοκετό

Επίσης, η εργαζόμενη που έχει λάβει την άδεια μητρότητας δικαιούται να επιστρέψει στη θέση εργασίας της, ή, σε ισοδύναμη θέση, με όχι λιγότερο ευνοϊκούς επαγγελματικούς όρους και συνθήκες και να επωφεληθεί από οποιαδήποτε βελτίωση των συνθηκών εργασίας, πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο απουσίας της.

 

Η σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία: από την παραβίαση της γενετήσιας αξιοπρέπειας στα ανέκδοτα για τις ξανθές. Άλλες μορφές παρενόχλησης.

Νομικά, ως σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία ορίζεται,

οποιαδήποτε μορφή ανεπιθύμητης λεκτικής, ψυχολογικής ή σωματικής συμπεριφοράς, με αποτέλεσμα την προσβολή της προσωπικότητας ενός προσώπου, ιδίως με την δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού και ταπεινωτικού περιβάλλοντος.

 

Ποιοι μπορούν να είναι θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης;

Την παρενόχληση μπορεί να την υποστούν όχι μόνον εργαζόμενες και εργαζόμενοι, μαθητευόμενοι και μαθητευόμενες, αλλά και εθελοντές και εθελόντριες, εργαζόμενες και εργαζόμενοι που η σχέση εργασίας τους έχει λήξει, άτομα που αιτούνται εργασία, καθώς και εργαζόμενοι και εργαζόμενες στην άτυπη οικονομία.

Θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία δεν είναι μόνο οι γυναίκες, αλλά σύμφωνα με την ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, είναι κατά μεγάλη πλειοψηφία γυναίκες.

 

Πού μπορεί να εκδηλωθεί η σεξουαλική παρενόχληση;

Η σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία, μπορεί να εκδηλωθεί είτε σε κοινόχρηστους  ή ιδιωτικούς χώρους παροχής εργασίας, σε χώρους ανάπαυσης/ διαλείμματος, σε χώρους ατομικής υγιεινής, σε μετακινήσεις από και προς την εργασία, σε εκδηλώσεις που σχετίζονται με την εργασία, κατά τις επικοινωνίες που σχετίζονται με την εργασία .

 

Πώς μπορεί να εκδηλωθεί η σεξουαλική παρενόχληση - παραδείγματα

Μερικά παραδείγματα σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας:

Γυναίκα υποψήφια για θέση εργασίας προσέρχεται σε συνέντευξη, όπου ο μέλλων εργοδότης της κάνει σχόλια (θετικά ή αρνητικά) για το σώμα της. 

Σερβιτόρα δέχεται άσεμνα αγγίγματα από έναν πελάτη, ενώ εργάζεται σε εστιατόριο. Αν και αντιδρά έντονα, ο πελάτης συνεχίζει να την παρενοχλεί.

Γυναίκα υπάλληλος δέχεται συνεχείς προσκλήσεις για ραντεβού από τον προϊστάμενο της, παρόλο που έχει εξ αρχής απαντήσει αρνητικά.

 

Ποια είναι τα δικαιώματα των θιγόμενων προσώπων:

Τα θιγόμενα άτομα, μπορούν:

  • να κάνουν αναφορά εντός της επιχείρησης,
  • να αποχωρήσουν από την εργασία τους για εύλογο χρονικό διάστημα, χωρίς στέρηση μισθού, αν ο δράστης είναι ο εργοδότης
  • να καταγγείλουν το περιστατικό στο Συνήγορο του Πολίτη και στην Επιθεώρηση Εργασίας. να προσφύγουν στα Αστικά Δικαστήρια αξιώνοντας αποζημίωση για υλική και ηθική βλάβη,
  • να υποβάλουν μήνυση για τα αδικήματα της προσβολής της γενετήσιας αξιοπρέπειας και της εξύβρισης.

 

Μobbing - Ηθική και ψυχολογική παρενόχληση

Η ηθική παρενόχληση, είναι ένα φαινόμενο που εντάθηκε με την οικονομική κρίση, με την μείωση των θέσεων εργασίας και την οικονομική αποδυνάμωση του υπάρχοντος εργατικού προσωπικού. Είναι ιδιαιτέρως δε δυσχερής η απόδειξη της, καθώς εκδηλώνεται κατά κανόνα με έμμεσο και όχι άμεσο τρόπο.

Σύμφωνα, πάντως, με το Νόμο 4808/2021, ως «βία και παρενόχληση» νοούνται, οι μεμονωμένες ή επαναλαμβανόμενες, συμπεριφορές-πράξεις, πρακτικές, ή, απειλές-που αποσκοπούν, οδηγούν, ή, ενδέχεται να οδηγήσουν σε σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική, ή, οικονομική βλάβη.

Η ηθική και ψυχολογική παρενόχληση, η οποία έχει επικρατήσει με τον αγγλικό όρο «mobbing», έχει ποικίλες συνέπειες, στις εργαζόμενες, ως προς την ποιότητα της εργασιακής ζωής στην επιχείρηση, την αποδοτικότητα και την παραγωγικότητα τους, καθώς και την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης.

Ως επιθετική συμπεριφορά από ένα ή περισσότερα άτομα ορίζεται η συμπεριφορά, η οποία στρέφεται κατά ενός ατόμου, ή, μίας ομάδας ατόμων και περιλαμβάνει ενέργειες στρατηγικά συνδεόμενες μεταξύ τους, που αποσκοπούν στην αποδυνάμωση του θύματος.

 

Τι μπορεί να συνιστά ηθική παρενόχληση;

Τα κακεντρεχή σχόλια, για την προσωπικότητα μιας συναδέλφου, τα οποία εκφράζονται υπό το πρίσμα του «χιούμορ»,

Οι παραποιημένες, ψευδείς φήμες για την προσωπική ζωή και τον σεξουαλικό προσανατολισμό συναδέλφου,

Ο επιτηδευμένος αποκλεισμός από ευκαιρίες επιμόρφωσης,

Η ανάθεση δυσανάλογου με τις υπόλοιπες εργαζόμενες όγκου εργασίας.

 

Ποια είναι τα Δικαιώματα των θιγομένων, τι μπορούν να κάνουν ;

Τα θιγόμενα άτομα, μπορούν

  • να υποβάλουν αναφορά εντός της επιχείρησης,
  • να καταφύγουν στο Συνήγορο του Πολίτη καταγγέλλοντας παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης,
  • να υποβάλουν μήνυση για τα αδικήματα της εξύβρισης και της δυσφήμισης
  • να αξιώσουν αποζημίωση από τα Αστικά Δικαστήρια.

 

Πώς αποδεικνύεται η σεξουαλική και η ηθική παρενόχληση;

Είναι πολύ σημαντικό, προκειμένου να αποδειχθεί η σεξουαλική και ηθική παρενόχληση,

  • να έχει καταγράψει το θύμα τα γεγονότα, που συνέβησαν καθώς και τους λοιπούς μάρτυρες της συμπεριφοράς αυτής,
  • να έχει κρατήσει αρχείο από τηλεφωνικά μηνύματα ή email
  • να έχει επισκεφτεί έναν ειδικό ψυχικής υγείας, που θα επικυρώσει τις ψυχολογικές επιπτώσεις της παράνομης αυτής συμπεριφοράς.

 

Παρότι η 8η Μαρτίου σηματοδοτεί μια ιστορική διαδρομή προς την ισότητα των φύλων, η πραγματικότητα στην αγορά εργασίας παραμένει άνιση. Το νομικό πλαίσιο προστασίας, παρότι υφίσταται, παρουσιάζει κενά στην εφαρμογή του.

Μόνο με συντονισμένες ενέργειες και αταλάντευτη δέσμευση μπορούμε να γεφυρώσουμε το χάσμα μεταξύ νομικού πλαισίου και πραγματικότητας, φέρνοντας πιο κοντά την ισότιμη θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Share the story: